100 TL ÜZERİNDEKİ ITRİ KİMDİR?

  • Talha AKBULUT Talha AKBULUT

Buhurizade Mustafa Itri (Doğumu; 1640, İstanbul – Vefatı; 1712). Türk bestekâr.
Asıl adı Mustafa , takma adı ise Itri‘dir . Çiçekçilik ve meyvecilikle uğraştığı için bu mahlası almış olduğu söylenir. Buhurîzade adının kendi lakabı mı, yoksa aile adı mı olduğu bilinmemektedir. Zamanına göre iyi bir öğrenim görmüştür. Ustaları arasında Hâfız Post, Nasrullah Vakıf Halhali, Kasımpaşalı Koca Osman Efendi, Derviş Ömer Efendi gibi, 17. yüzyıl bestecileri vardır. Çağının kaynakları mevlevi olduğunu göstermektedir. Mevlevi mukabelesinde okunan bir Segah ayin bestelemiş olduğundan bu rivayetlerde haklılık payı olabileceği düşünülmektedir.

Hayatı boyunca birçok padişah ve devlet adamından himaye görmüş olup, bunlardan en önemlileri IV. Mehmet ve Gazi Giray Han’dır. Devlet adamlarına yakınlığı nedeniyle bir dönem esirciler kethüdalığı yapmış, sarayda da musiki dersleri vermiştir. Itrî uzun yıllar Enderun’da müzik öğretmenliği ve hanendelik ettikten sonra, elli yaşına doğru emekli olarak saraydan ayrılmıştır. Ancak, müzikteki ünü Lale Devri’nde daha da artarak sürdü. Meyvecilikle çiçekçiliğe meraklı olduğu, kendi adıyla anılan İstanbul’un ünlü Mustabey armudunu ilk kez onun yetiştirdiği de söylenir. Itırdan gelen Itrî mahlası da, çiçek merakına bağlanır. Divan şairlerinden Şeyhî’nin yazdığına göre, ölümünden sonra “Mevlevihane Yenikapusu haricine” gömülmüştür. Mezar taşı kayıptır.

Itrî zamanının tanınmış şairlerindendir. Divan ve âşık tarzlarında şiirleri vardır. Naatlar, gazeller, tahmisler, nazireler, tarih düşüren beytiler ve şarkılar dışında, hece ölçüsüyle türküler de yazmıştır. Bestelediği yapıtlarda şiirlerinin pek azını güfte olarak kullanmış, Nâbî, Bakî, Nazîm, Nailî, Nef’î gibi ustaların şiirlerini bestelemeyi yeğlemiştir. Şiirlerini topladığı Divan’ı kayıptır.

2009 yılından itibaren dolaşıma girmiş olan 100 TL banknotlarının arka yüzünde, Itri’nin bir portresi yer almaktadır. Portrenin sol tarafında ise müzik aletleri ve Itri’nin ney üfleyen bir portresi daha bulunmaktadır.

ETİKETLER

    Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.